Zonfotografie voor beginners

In deze handleiding leert u hoe u op een geslaagde manier zonnevlekken en het zonneoppervlak kunt fotograferen.

Voor het fotograferen van zonnevlammen, ook wel protuberansen genoemd, is een andere opnametechniek en vooral ook een speciale telescoop nodig. Dit artikel gaat over pure zonnefotografie in wit licht.

Belangrijke informatie vooraf:
De zon mag nooit zonder bescherming worden bekeken of gefotografeerd. Het felle zonlicht kan anders uw apparatuur vernielen en uw ogen blijvend beschadigen. Zelfs de zoeker van een spiegelreflexcamera is al problematisch. Het is belangrijk dat het filter altijd goed en stevig voor de opening van de telescoop of lens zit. Filters voor of achter het oculair zijn niet voldoende en kunnen uw telescoop of uw ogen evenveel schade toebrengen.

Om de zon te fotograferen, hebt u een camera met statief, een telescoop of lens en een zonnefilter nodig. Als u met een lange brandpuntsafstand wilt fotograferen, hebt u bovendien een gemotoriseerde volgsysteem nodig dat de schijnbare beweging van de zon compenseert.

Welke filter heb ik precies nodig? Meet de diameter van de zonnekap of de buitendiameter van de lens. Niet te verwarren met de diameter van de lens of de spiegel!

Vervolgens kunt u uit de volgende filters de diameter kiezen die binnen het verstelbare bereik ligt: https://www.astroshop.be/ filterfolies-in-monturen/omegon-zonnefilter-helievo-60-44-68mm-/p,86737
Het filter wordt over de opening van de optiek geklemd.

Heeft u het juiste filter gevonden? Zo niet, neem dan gerust contact met ons op via e-mail, dan helpen wij u graag bij het vinden van het juiste filter.

Aangezien luchtbewegingen onze grootste vijand zijn, moet de lucht natuurlijk volledig wolkenloos zijn en moet de zon op haar hoogste punt staan, omdat de atmosfeer dan het minst flikkert. Bij bijzondere gebeurtenissen, zoals een zonsverduistering, is dit soms niet te vermijden, maar als er geen gebeurtenis op het programma staat, moet men zich aan deze regel houden.

Zodra het filter is aangebracht en de camera en het statief of de montering zijn opgesteld, kunt u nu naar de zon draaien.
DRAAI NIET EERST NAAR DE ZON EN BRENG DAN PAS HET FILTER AAN.
Verwijder het filter ook niet tijdens het fotograferen of in de pauzes daartussen. De zon wordt door het filter sterk verduisterd, wat het zoeken met lange brandpuntsafstanden niet bepaald gemakkelijk maakt. U kunt ofwel werken met een speciale zonzoeker, die op de optiek is gemonteerd, of u kunt de schaduwtruc gebruiken. Het doel van deze truc is om de schaduw van de telescoop/lens en camera zo klein mogelijk op de grond te werpen. Daarbij kunt u steeds in de live-modus van de camera controleren of de zon al te zien is. 

Nutzen Sie dafür einen hohen ISO-Wert oder lange Belichtungszeiten im Video-/Live-Modus. So können Sie die Sonne schnell und unkompliziert finden. Ist die Sonne immer noch nicht zu sehen, liegt das manchmal am Fokus. Daher empfehle ich, vorher den Filter abzunehmen, auf etwas in der Ferne manuell zu fokussieren, dann den Filter anzubringen und erst dann auf die Sonne zu schwenken.

Heeft u de zon gevonden? Dan gaan we verder met de volgende stap.

Er zijn slechts twee redenen waarom uw foto onscherp kan zijn:

1. De scherpstelling klopt niet.
2. Door de luchtbewegingen en wervelingen is het beeld onscherp.

Daarom wordt de zon in het beste geval niet als foto vastgelegd, maar als video:

De reden hiervoor is dat een video in korte tijd veel beelden kan vastleggen. Het voordeel: de luchtbewegingen worden als het ware bevroren. Met meerdere beelden is de kans bovendien groter dat er een moment wordt vastgelegd waarop de luchtbewegingen juist heel gering zijn. Deze opnametechniek wordt „Lucky Imaging“ genoemd. Ook in de live-modus kunt u dan beter scherpstellen. U zult snel merken hoe verschillend scherp de zon wordt weergegeven en hoe dit binnen enkele seconden sterk verandert. Om de focus perfect te krijgen, moet u wat gevoel en geduld inplannen. Als u een langere observatie- of fotosessie plant, houd er dan rekening mee dat de scherpstelling ook kan veranderen, omdat de optiek toch warm wordt (vooral bij zwarte buizen) en daardoor uitzet, wat weer invloed heeft op de scherpstelling.

Stel uw camera dus in op de hoogste beeldsnelheid (30 fps of 60 fps) en begin met opnemen. Het zou goed zijn als uw camera minimaal Full HD, dus 1080p, aankan. Als dat niet het geval is, kunt u ook een serieopname starten en veel foto’s in volledige resolutie maken. Een goed uitgangspunt is minimaal 100 RAW-foto’s.

Zodra de zon in beeld is en de foto’s en video’s zijn verzameld, gaan we verder met het cruciale punt: het stapelen en de beeldbewerking.

Daarvoor raad ik de software Autostakkert aan! (https://www.autostakkert.com/) Deze is gratis en werkt vrij eenvoudig.

• Laad de video of alle foto's in de software; klik hiervoor op “Open”.
• Selecteer bij de instelling “Beeldstabilisatie” “Oppervlak”.
• De opties “Dynamic Background”, “Local AP” en ook “Double Stack Reference” moeten zijn ingeschakeld.

Kies als bronformaat een .tif-bestand en stel bij “Frame Percentage to stack” 20% in

Het percentage geeft aan hoeveel procent van alle foto’s tot een scherp beeld wordt verwerkt. Met andere woorden: bij 100 foto’s zouden dat er dan 20 zijn. De software analyseert elke foto afzonderlijk en sorteert ze op scherpte en helderheid. Daarom is het zo’n groot voordeel om veel foto’s te maken – denk maar aan video!

Klik vervolgens op “Analyse”.

Nadat de analyse is uitgevoerd, selecteert u in het andere venster “Place AP grid”.

De laatste stap is om nog op “Stack” te klikken. Hiermee start u het proces. Na enkele minuten, afhankelijk van de rekenkracht van de pc, ziet u dan al een afgewerkte, scherpe foto van de zon, die u vervolgens in andere software verder kunt bewerken. Ik raad u aan om met de instellingen te experimenteren; ook een "Drizzle" of het verscherpingsgereedschap zijn waardevolle parameters.

Ik hoop dat u nu zin heeft gekregen om uw eigen zonnelichtfoto’s te maken en te bewerken. Veel plezier ermee! Als u vragen heeft, kunt u ons schrijven of contact opnemen met onze gespecialiseerde afdeling.

Marc-Antonio, online ook bekend als astronomical_horizon, is een gepassioneerd astrofotograaf die zich vooral richt op snelle spiegel telescopen. Zijn specialiteit: kleine planetaire nevels. Naast de sterren ligt zijn hart bij de plantkunde. Hij kent de lokale flora als zijn broekzak. En als er dan nog tijd over is, pakt hij zijn elektrische gitaar.