De nachten worden langer en aan de hemel ontmoeten de Maan, planeten en sterrenhopen elkaar. De nieuwe infographic toont je de mooiste hemelverschijnselen van de herfst van 2026.

Saturnus, Neptunus en Uranus zijn bijzonder goed waarneembaar. Mars trekt door de sterrenhoop Praesepe en ontmoet later Jupiter. Deze keer is er bovendien een zeldzame bedekking van Venus aan de daghemel.

In deze infographic vind je een snel overzicht. Meer informatie over de afzonderlijke gebeurtenissen staat in de begeleidende tekst.

Veel plezier met waarnemen!

Je mag deze afbeelding gerust op je eigen website gebruiken. Plaats daarbij wel een link naar www.astroshop.nl.

 

September

08./09.09.2026 Maan ontmoet Jupiter en Praesepe

In de vroege ochtenduren van 8 september trekt de smalle maansikkel door de open sterrenhoop Praesepe, ook wel de Kribbe of M44 genoemd. De sterrenhoop is bijzonder mooi te zien met een verrekijker. De volgende ochtend staat de sikkel onder Jupiter. Zo ontstaan twee bijzonder fraaie samenstanden laag boven de oostelijke horizon. Een vrij uitzicht naar het oosten is belangrijk.

14.09.2026 Maan bedekt Venus

Dit is een van de spannendste gebeurtenissen van de herfst: aan de daghemel schuift de smalle maansikkel voor Venus langs. Afhankelijk van de waarneemplaats verdwijnt de planeet tussen ongeveer 11:29 en 11:35 achter de Maan en verschijnt zij rond 12:40 weer.

Omdat het hemelverschijnsel overdag plaatsvindt en de Maan slechts laag boven de horizon staat, heb je een telescoop en vrij uitzicht nodig. Belangrijk: de Zon staat eveneens aan de hemel, uiteraard, want het is dag. Zoek de Maan en Venus nooit op zonder een nauwkeurig plan. Je kunt het beste waarnemen met een automatisch uitgelijnde montering en ervoor zorgen dat deze niet per ongeluk in de richting van de Zon kan wijzen.

Na zonsondergang verschijnt het duo opnieuw aan de avondhemel. De smalle maansikkel en de heldere Venus staan dan laag in het westen. Ook hier heb je een vrije horizon nodig.

21.09.2026 Gouden Handvat

Vandaag verschijnt het Gouden Handvat op de Maan. De Zon verlicht al de toppen van de Montes Jura, terwijl de vlakte van Sinus Iridum nog in de schaduw ligt. Daardoor ontstaat aan de maanrand een heldere, gebogen handgreep.

Het lichtspel begint in de vroege avond en blijft meerdere uren zichtbaar. Het Gouden Handvat is rond 20:00 bijzonder goed te zien. Een verrekijker is al voldoende, maar met een telescoop maakt de zwevende bergboog nog meer indruk.

23.09.2026 Begin van de herfst

Op deze dag passeert de Zon de hemelevenaar in zuidelijke richting. Daarmee begint voor ons op het noordelijk halfrond de astronomische herfst: dag en nacht zijn nu ongeveer even lang. In de komende weken wordt het steeds vroeger donker. Voor ons sterrenkijkers begint daarmee een bijzonder aangename waarneemperiode en kunnen we ook doordeweeks naar de sterren kijken zonder de volgende dag met vermoeide ogen te hoeven rondlopen.

26.09.2026 Neptunus in oppositie

Neptunus staat vandaag tegenover de Zon en is de hele nacht zichtbaar. De verre planeet bevindt zich in het sterrenbeeld Vissen en bereikt een helderheid van ongeveer magnitude 7,8. Daarmee blijft hij onzichtbaar voor het blote oog.

Met een kleinere telescoop kun je Neptunus al ontdekken als een sterachtig lichtpunt. Vanaf ongeveer 100mm opening en bij rustige lucht is hij herkenbaar als een piepklein blauwachtig schijfje. Een nauwkeurige zoekkaart of GoTo-besturing maakt het zoeken eenvoudiger.

Oktober

04.10.2026 Saturnus in oppositie

Nu kun je Saturnus bijzonder goed waarnemen. Hij staat tegenover de Zon, komt ’s avonds op en blijft de hele nacht zichtbaar. Na middernacht bereikt hij zijn hoogste positie boven de horizon.

In de telescoop toont Saturnus een planeetschijfje van ongeveer 19,7 boogseconden. Ook zijn ringen staan met 9 graden weer iets verder geopend dan het jaar ervoor. Zelfs een kleine telescoop scheidt de ring duidelijk van de planeet. Met meer opening worden fijne details en enkele van zijn manen zichtbaar.

05.10.2026 Maan ontmoet Mars

Gedurende bijna de gehele tweede helft van de nacht staat de Maan slechts iets meer dan één graad van Mars verwijderd. Beide bevinden zich in de buurt van de sterrenhoop Praesepe. Met een verrekijker kun je de roodachtige planeet, de maansikkel en meerdere sterren van de hoop samen bekijken.

06.10.2026 Maan ontmoet Jupiter

De volgende ochtend ontmoet de Maan Jupiter al. Beide staan zeer dicht bij elkaar. In de loop van de dag, iets wat we niet kunnen volgen, neemt hun onderlinge afstand tijdelijk af tot ongeveer 15 boogminuten.

Je kunt de Maan en Jupiter boven de oostelijke horizon ontdekken. De smalle sikkel en de heldere planeet vormen een mooi motief voor een landschapsfoto.

08.10.2026 Draconiden

De Draconiden zijn afkomstig uit het sterrenbeeld Draak. Het punt waar ze schijnbaar vandaan komen, staat ’s avonds al hoog aan de hemel. Daarom kun je direct na het invallen van de duisternis met waarnemen beginnen.

Hoeveel meteoren er bij deze zwerm verschijnen, is moeilijk te voorspellen. In sommige jaren blijft de zwerm onopvallend, terwijl er in andere jaren onverwacht hogere aantallen voorkomen. De omstandigheden zijn in 2026 bijzonder gunstig: de Maan is slechts voor ongeveer één procent verlicht en stoort de waarneming nauwelijks.

11./12.10.2026 Mars in de sterrenhoop Praesepe

Voor nachtbrakers of vroege vogels is dit een waardig hemelverschijnsel: tijdens de tweede helft van de nacht trekt Mars midden door de open sterrenhoop Praesepe in het sterrenbeeld Kreeft. De rode planeet steekt duidelijk af tegen de vele zwakkere sterren van de hoop.

Je kunt de ontmoeting het beste met een verrekijker bekijken. Ook voor astrofotografie is ze zeer interessant: omdat Mars zich midden in de sterrenhoop bevindt, is deze zeldzame aanblik zeker een foto waard.

22.10.2026 Orioniden

De Orioniden bereiken hun maximum in de nacht van 21 op 22 oktober. De meteoren zijn afkomstig van stofdeeltjes van de komeet van Halley en treffen de aardatmosfeer met bijzonder hoge snelheid. Onder goede omstandigheden zijn ongeveer 20 vallende sterren per uur mogelijk.

In de eerste helft van de nacht stoort de heldere Maan nog. Zij gaat rond 3:00 onder. Daarna wordt de hemel donkerder en verbeteren de omstandigheden. De beste waarneemperiode ligt daarom ongeveer tussen 3:00 en het begin van de ochtendschemering.

November

02./03.11.2026 Maan ontmoet Mars en Jupiter

In de nacht van 2 november, tijdens de tweede helft van de nacht, vormen de Maan, Mars en Jupiter een trio. Jupiter valt op door zijn grote helderheid, terwijl Mars te herkennen is aan zijn roodachtige licht.

De volgende ochtend heeft de Maan beide planeten al ingehaald. Daardoor verandert de opstelling duidelijk. Het loont dus de moeite om op beide dagen naar de hemel te kijken.

12.–18.11.2026 Mars ontmoet Jupiter

Gedurende meerdere dagen komen Mars en Jupiter aan de ochtendhemel steeds dichter bij elkaar en bewegen ze langs elkaar heen. Tussen 15 en 17 november bedraagt hun onderlinge afstand slechts ongeveer 1,2 graden. Daardoor passen beide planeten samen in het beeldveld van veel telescopen en verrekijkers.

Helderheid en kleur maken het duo bijzonder opvallend: Jupiter schijnt duidelijk helderder, terwijl Mars ernaast een oranjerood accent vormt. De ontmoeting is gedurende meerdere nachten te volgen.

17.11.2026 Leoniden

De Leoniden bereiken hun maximum in de nacht van 17 op 18 november. Hun radiant ligt in het sterrenbeeld Leeuw. Met ongeveer 10–20 meteoren per uur is de zwerm doorgaans vrij rustig, al zijn er soms uitbarstingen. De vallende sterren zijn zeer snel en laten soms heldere sporen achter.

De Maan gaat nog tijdens de eerste helft van de nacht onder. In de tweede helft van de nacht zijn de omstandigheden daarom goed. Dan staat ook de Leeuw hoger boven de horizon.

19.11.2026 Gouden Handvat

Voor de tweede keer deze herfst verschijnt het Gouden Handvat op de Maan. De toppen van de Montes Jura schitteren al in het zonlicht, terwijl Sinus Iridum nog in het donker ligt. Voor de waarneming is een verrekijker voldoende. In de telescoop is het grillige berglandschap bijzonder goed te zien.

21.11.2026 Mercurius ’s ochtends zichtbaar

Mercurius bereikt zijn grootste westelijke afstand tot de Zon. Daarmee biedt zich de beste ochtendzichtbaarheid van het jaar. De planeet komt ongeveer één uur en 45 minuten voor de Zon op en verschijnt laag boven de oostelijke horizon.

Begin ongeveer 1,5 uur voor zonsopkomst met zoeken. Een verrekijker helpt om Mercurius in de schemering te vinden. Zodra de Zon opkomt, moet je de waarneming beëindigen.

25.11.2026 Uranus in oppositie

Uranus staat vandaag tegenover de Zon en is de hele nacht zichtbaar. De planeet bevindt zich in het sterrenbeeld Stier en bereikt een helderheid van ongeveer magnitude 5,6. Onder een zeer donkere hemel ligt hij daarmee theoretisch op de grens van zichtbaarheid met het blote oog. Een verrekijker maakt het zoeken veel eenvoudiger.

In de telescoop verschijnt Uranus als een klein groenblauw schijfje. Omdat het slechts één dag na volle Maan is, verheldert het maanlicht de hemel sterk. Enkele dagen vóór of na de oppositie zijn de waarneemomstandigheden beter. Uranus blijft dan nog steeds vrijwel de hele nacht zichtbaar.

30.11.2026 Maan ontmoet Mars, Jupiter en Regulus

Aan het einde van de maand verzamelen de Maan, Mars en Jupiter zich aan de ochtendhemel. Ook Regulus, de hoofdster van de Leeuw, maakt deel uit van dit drukke tafereel van hemelobjecten. Jupiter en de Maan vallen het meest op. Mars staat iets verder weg en is te herkennen aan zijn roodachtige kleur. Vanaf de tweede helft van de nacht vind je de groep boven de oostelijke horizon.